Rantiye tarihî sınavda

Depremle birlikte yeniden canlanan dayanışma ruhu Türk ekonomisinin kalkınması için tek yol olarak görülüyor. Türkiye'nin bütçesi kadar büyüklüğe ulaşan içborçların ertelenmesi ekonomiyi kurtarabilir. Ekonomistlerin değerlendirmelerine göre, deprem dolayısıyla Türkiye ilk etapta önemli ölçüde üretim kaybına uğrayacak. Gayri safi yurtiçi milli hasıla olumsuz etkilenecek. Sanayinin milli gelir üzerindeki payı %20-30 arasında. İnşaat sektörünün milli gelirdeki payı ise %4-5 seviyesinde. Türkiye'nin yıllık büyüme hızı %4 olarak belirlenmişti. Ancak bu depremden sonra yapılan tahminler büyümenin sıfır noktasında gerçekleşeceğini ortaya koyuyor. Hatta eksi, yani gerileme yaşanacağını iddia edenler de var.

Deprem bölgesindeki sanayi şirketlerindeki hasarla birlikte enerji eksikliği ve yetişmiş eleman sıkıntısı sebebiyle üretimde önemli ölçüde düşüş yaşanacak. Üretim düşüşü, ihracatta gerilemeye yol açacak. Buna karşılık ithalatta patlama görülecek. Yani dış ticaret açığı tehlikeli biçimde artacak. Üretim darlığı ve talepteki artış, kontrol altına alınmağa çalışılan enflasyon hızını kamçılayacak. Yıl sonu için öngörülen %50'lik enflasyon hedefi rahatlıkla kırılacak. Yılsonu için şimdiden öngörülen fiyat artış hızı %80. Depremin yaralarının sarılması için devletin harcamaları artacak. Bu kamu harcamalarının artışı demek.

Planlanmayan, hesapta olmayan harcamalar bütçe açığını azdıracak. Bankaların batık kredilerinde artış olacak. Sigorta sektörü depremde zarar görenleri sevindirirken, ağır bir darbe alacak. Zira mali sektör olumsuz etkilenecek. Yükselen sigorta primleri, sektörü uzun vadede olumsuz etkileyecek. Ve petrol ithalatı yeniden başlayacak. Her hafta %5 zam gören akaryakıt fiyatları yürek yakacak. Benzinin litresinin yılsonuna kadar 2 dolar olmasına kesin gözle bakılıyor.

Depremin yol açtığı tahribat inşaat sektöründe korkunç bir canlanma meydana getirecek.

Buna paralel olarak çimento ve demir sektörü de hareketlenecek. İnşaat sektörünün canlanması buna bağlı olarak dayanıklı tüketim malları ve mobilya pazarında üretim patlamasına yolaçacak. Alüminyum doğrama, toprağa dayalı sanayi firmaları satışlarını katlayacak. Ev tekstili ile ihraç edilmeyen ürünler iç pazarda çok sayıda müşteri bulacak. Mobilya, ağaç ve bağlı sektörlerde de üretimde büyük artışlar meydana gelecek. Gıda sektörü en kârlı sektör olacak.