Balıkesir’deki yemek ihalelerinden pis kokular geliyor

Kamunun yemek ihalelerinde organize soygun sürüyor. Toplu yemek hizmetleri sektöründe faaliyet gösteren teşebbüsler tarafından Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4'üncü maddesinin ihlal edildiği iddiasına yönelik yürütülen ön araştırma tamamlandı. Rekabet Kurulu, elde edilen bilgi, belge ve tespitler üzerine 10 şirket hakkında soruşturma açılmasına karar verdi. Söz konusu şirketlerin kamunun düzenlediği toplu yemek ihalelerinde danışıklı hareket ederek kamu zararına yol açıp açmadıkları araştırılacak. Ancak var olan soygun düzeninin, bundan daha büyük olduğu belirtiliyor. Kurulun, devleti milyarlarca lira zarara uğratan ihale ağlarına mercek tutması bekleniyor.

HER YIL MİLYARLARCA LİRALIK KAMU ZARARI

Ortak hareket eden firmalar ve kurumların içindeki iş birlikçileri, kamunun düzenlediği yemek ihalelerini adeta tekeline aldı. Yemek sayısı vererek ihaleye çıkan idare, şirketlerden öğün başı yaklaşık maliyet teklifi istiyor. Firmalar da ortalama maliyet çıkarıyor. İhaleleri tartışmalı hale getiren süreç bundan sonra başlıyor. Yaklaşık maliyeti bilerek ortak hareket eden bazı firmalar, birbirlerine çok yakın teklif vererek yaklaşık maliyet sınır değerini yukarı çekiyor. Sınır değerin altında kalan firmalardan açıklama isteniyor. Önceden hazırlanmış yemek menülerine piyasada satılmayan, fiyatı belli olmayan ürünler listeye eklenip açıklama verilmesi engellenen firmalar eleniyor. Maliyet yukarı çekildiği için devletten alınacak ücret, fahiş seviyelere çıkıyor. Organize yapıların bu oyunu yüzünden rekabet ortamı sağlanamıyor. Maliyetler şişirildiği için devlet her yıl milyarlarca lira zarara uğruyor. Yaklaşık maliyetin yükseltilemediği ihalelerde ise puanlama ve yönetmeliğe aykırı belge istenerek bazı firmalar da bu şekilde saf dışı bırakılıyor.

3 İHALEDE FAZLADAN 707 MİLYON TL GİDECEK

Yaklaşık maliyet üzerinden soygunun son örneği Balıkesir’de yaşandı. Balıkesir İl Sağlık Müdürlüğü’nün 11 Eylül’de gerçekleştirdiği hastane yemek ihaleleri 3 kısma bölündü.

7 milyon 162 bin 700 adetlik 1’inci kısım için 273,75 TL yaklaşık maliyet belirlendi. 173,83 TL sınır değerin altında kalan 7 şirket açıklama istenip elendi. En düşük teklifin 117,69 TL olduğu ihale, 177,16 TL teklif veren 8’inci şirkette kaldı. Bu kapsamda devletin kasasından 425 milyon 981 bin 500 TL fazladan para çıkacak.

2 milyon 779 bin adetlik 2’nci kısım için 272,60 TL yaklaşık maliyet belirlendi. 167,36 TL sınır değerin altında kalan 6 şirket açıklama istenip, ihalenin kaldığı 7’nci şirket ise eksik evrak nedeniyle elendi. En düşük teklifin 114,35 TL olduğu ihale, 167,73 TL teklif veren 8’inci şirkette kaldı. Bu kapsamda devletin kasasından 148 milyon 345 bin 500 TL fazladan para çıkacak.

2 milyon 268 bin 210 adetlik 3’üncü kısım için 272,52 TL yaklaşık maliyet belirlendi. 168,54 TL sınır değerin altında kalan 7 şirket açıklama istenip elendi. En düşük teklifin 112,17 TL olduğu ihale, 170,77 TL teklif veren 8’inci şirkette kaldı. Bu kapsamda devletin kasasından 132 milyon 909 bin 510 TL fazladan para çıkacak.

15 İHALEDE 12,3 MİLYAR TL’LİK VURGUN

Söz konusu organize yapı, Haziran 2024-Ağustos 2026 tarihleri arasında yapılan 15 ihalede 12 milyar 175 milyon 771 bin TL’ye ihale edilebilecek işleri 24 milyar 526 milyon 163 bin TL’ye aldılar. Bu da devletin kasasından fazladan 12 milyar 350 milyon 392 bin TL çıkması anlamına geliyor.

DEVLET ZARAR ETMESİN

12 Ağustos’ta gerçekleştirilen Şanlıurfa’daki hastane yemek ihaleleri, Kamu İhale Kurumu’na yapılan şikâyet üzerine Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü’nce iptal edilmişti. İhale iptal edilmese, devlet Şanlıurfa’daki ihalelerde 2 milyar 807 milyon 990 bin TL zarara uğrayacaktı. Devletin 707 milyon 236 bin 510 TL zarar edeceği Balıkesir hastaneleri yemek ihalelerinin de incelenmesi bekleniyor.

Sektör temsilcileri ve kamuoyu, yıllardır kamuyu milyarlarca lira zarara uğratan ihale ağlarına mercek tutulmasını, benzer ihalelerin adli ve idari makamlarca soruşturulmasını istiyor. Bu kapsamda ihaleye çıkan kurumları denetleyecek Sayıştay’ın raporları tabloyu net şekilde ortaya koyacak. Bazı şirketler hakkında soruşturma açılmasına karar veren Rekabet Kurulu’nun, en son Balıkesir’de olduğu gibi organize yapının 2024-2026 yılları arasında aldığı ihaleleri de incelemesi, savcılıkların da harekete geçmesi isteniyor.

Yeni ihaleler yolda

• Hatay İl Sağlık Müdürlüğü’nün 15 Ekim’de düzenlediği ihale henüz sonuçlanmadı. 5 milyon 678 bin adetlik yemek ihalesi için 171,84 TL yaklaşık birim maliyet belirlendi. İhaleye katılan firmalardan 12’si, 105,64 TL’lik sınır değerin altında kaldı. Düşük fiyat açıklaması istenen firmalar, önceden hazırlanmış yemek menülerine piyasada satılmayan, fiyatı belli olmayan ürünler listeye eklenir de açıklama veremezse elenecek. Sınır değerin üstündeki firmalardan kaçının ihaleye devam edip etmeyeceği ise bilinmiyor. Zira, yaklaşık maliyetin düzgün belirlendiği birçok ihalede teklif geçerlilik süresi 120-150 gün arasında olurken, devletin milyarlarca lira zarara uğradığı ihalelerde ise geçerlilik süresi genelde 60 gün oluyor. İhaleye yapılan itirazlarla teklif geçerlilik süresi doluyor ve iş, yüksek teklif veren şirketlerden birine kalıyor. Şimdi Hatay’da en düşük teklifin 72,30 TL olduğu ihalenin kaç TL teklif veren firmada kalacağı merak ediliyor. Ayrıca Ankara Onkoloji Hastanesi için 26 Ekim’de yapılacak yemek ihalesi, Kırşehir İl Sağlık Müdürlüğü’nün 28 Ekim’de çıkacağı ihale ve 6 Kasım’da Bursa Üniversite Hastanesi için yapılacak ihalenin nasıl sonuçlanacağı da merak konusu.

Kütahya ve Ankara örnek olsun

• Yaklaşık maliyetin düzgün belirlendiği ihaleler de var. Başkent Ankara’daki hastaneler için il sağlık müdürlüğünün 8 Ekim’de çıktığı yemek ihalelerinde yaklaşık maliyet 113,81 TL ile 144,49 TL arasında belirlendi. 11 ihalede sadece 1 firma sınır değerin altında kaldı. Kütahya İl Sağlık Müdürlüğü’nün 19 Ekim’de çıktığı 2 ihalede de yaklaşık maliyetler 105,20 TL ve 117,73 TL oldu. Bu ihalelerde de yalnızca 1’er şirket sınır değerin altında kaldı. Ankara ve Kütahya örnekleri, yaklaşık maliyet doğru belirlenince rekabetin sağlıklı şekilde sağlandığını ve devletin zarara uğramadığını ortaya koydu.

Tek tip şartname zorunlu kılınsın

• Tek tip şartname ve bakanlıklar bünyesinde kurulacak merkezi maliyet komisyonları ile milyarlarca liralık soygun düzeninin kökten bitirilebileceği belirtiliyor. Milli Savunma Bakanlığı’nın da yaklaşık 10 yıldır uyguladığı bu ihale yönteminin, sorunu kökünden çözeceği ifade ediliyor. Peki nedir bu yöntem?
• Türkiye genelindeki tüm kamu kurumları için standart “tek tip şartname” zorunlu kılınmalı. Bu şartnamede tüm firmaların eşit şekilde katılabileceği, sadece yemek işi ile ilgili matbu/temel belgelerin isteneceği, ucu açık iptal gerekçesi veya haksız itiraz konusuna neden olacak hiçbir esnek maddenin eklenemeyeceği hukuki zemin oluşturulmalı.
• Yaklaşık maliyet belirleme yetkisi yereldeki şüpheli komisyonların inisiyatifinden tamamen alınmalı. Yılda 2 kez, gıda ve işçilik endekslerine göre “gerçekçi yaklaşık maliyet”, doğrudan bakanlıklar bünyesinde kurulacak, işini dürüst ve şeffaf şekilde yapan bağımsız merkezi komisyon tarafından belirlenmeli ve tüm taşraya zorunlu referans olarak dikte edilmeli.

Gündem

Çukurova Belediyesine yönelik operasyonda gözaltına alınan 49 kişi adliyeye sevk edildi

Gündem

Sarıyer Belediyesi de Bakanlığı hedef alan Özgür Özel'i yalanladı: İmar işlemlerini belediyemiz hazırladı

Gündem

Fon şeytanlarının üzerine gidiyoruz